<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">22. Bāvīsatimavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Parinibbānakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="892"><hi rend="paranum">892</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni <pb ed="P" n="0.0195" /><pb ed="V" n="0.0278" /> parinibbānakathā nāma hoti. Tattha ‘‘yasmā arahā sabbaññuvisaye appahīnasaṃyojanova parinibbāyati, tasmā atthi kiñci saṃyojanaṃ appahāya parinibbāna’’nti yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesamettha heṭṭhā vuttanayamevāti.</p>

<p rend="centre">Parinibbānakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">2. Kusalacittakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="894-895"><hi rend="paranum">894-895</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni <pb ed="M" n="0.0280" /> kusalacittakathā nāma hoti. Tattha yasmā arahā sativepullappatto parinibbāyantopi sato sampajānova parinibbāti, tasmā kusalacitto parinibbāyatīti yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ yasmā kusalacitto nāma puññābhisaṅkhārābhisaṅkharaṇādivasena hoti, tasmā tenatthena codetuṃ <hi rend="bold">arahā puññābhisaṅkhāra</hi>ntiādimāha. Sesamettha yathāpāḷimeva niyyāti. <hi rend="bold">Sato sampajāno</hi>ti idaṃ javanakkhaṇe kiriyasatisampajaññānaṃ vasena asammohamaraṇadīpanatthaṃ vuttaṃ, na kusalacittadīpanatthaṃ. Tasmā asādhakanti.</p>

<p rend="centre">Kusalacittakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">3. Āneñjakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="896"><hi rend="paranum">896</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni <pb ed="P" n="0.0196" /><pb ed="V" n="0.0279" /> āneñjakathā nāma hoti. Tattha bhagavā catutthajjhāne ṭhito parinibbāyīti sallakkhetvā ‘‘arahā āneñje ṭhito parinibbāyatī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. <hi rend="bold">Pakaticitte</hi>ti bhavaṅgacitte. Sabbe hi saññino sattā bhavaṅgacitte ṭhatvā bhavaṅgapariyosānena cuticittena kālaṃ karonti. Iti naṃ iminā atthena codetuṃ evamāha. Tattha kiñcāpi catuvokārabhave arahato pakaticittampi āneñjaṃ hoti, ayaṃ pana pañho pañcavokārabhavavasena uddhaṭo. Tasmā <hi rend="bold">no ca vata re vattabbe</hi>ti āha. Sesamettha uttānatthamevāti.</p>

<p rend="centre">Āneñjakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">4. Dhammābhisamayakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="897"><hi rend="paranum">897</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni dhammābhisamayakathā nāma hoti. Tattha atītabhave sotāpannaṃ mātukucchiyaṃ vasitvā nikkhantaṃ disvā ‘‘atthi gabbhaseyyāya dhammābhisamayo’’ti <pb ed="M" n="0.0281" /> yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ ‘‘yadi tattha dhammābhisamayo atthi, dhammābhisamayassa kāraṇehi dhammadesanādīhi bhavitabba’’nti codetuṃ <hi rend="bold">atthi gabbhaseyyāya dhammadesanā</hi>tiādimāha. <hi rend="bold">Suttassā</hi>tiādi bhavaṅgavāraṃ sandhāya vuttaṃ. Gabbhaseyyāya hi yebhuyyena bhavaṅgameva pavattati. Teneva satto kiriyamayappavattābhāvā sutto, bhāvanānuyogassa abhāvā pamatto, kammaṭṭhānapariggāhakānaṃ satisampajaññānaṃ abhāvā muṭṭhassati asampajāno nāma hoti, tathārūpassa kuto dhammābhisamayoti?</p>

<p rend="centre">Dhammābhisamayakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">5-7. Tissopikathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="898-900"><hi rend="paranum">898-900</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni <pb ed="P" n="0.0197" /><pb ed="V" n="0.0280" /> tissopikathā nāma honti. Tattha acirajātānaṃ pana sotāpannānaṃ arahattappattiṃ suppavāsāya ca upāsikāya sattavassikaṃ gabbhaṃ disvā ‘‘atthi gabbhaseyyāya arahattappattī’’ti ca supine ākāsagamanādīni disvā ‘‘atthi dhammābhisamayo’’ti ca ‘‘atthi tattha arahattappattī’’ti ca idhāpi yesaṃ laddhiyo, seyyathāpi tesaññeva; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesamettha purimakathā sadisamevāti.</p>

<p rend="centre">Tissopikathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">8. Abyākatakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="901-902"><hi rend="paranum">901-902</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni abyākatakathā nāma hoti. Tattha ‘‘atthesā, bhikkhave, cetanā, sā ca kho abbohārikā’’ti (pārā. 235) vacanato ‘‘sabbaṃ supinagatassa cittaṃ abyākata’’nti yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaññeva, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesamettha yathā pāḷimeva niyyāti. <hi rend="bold">Supinagatassa cittaṃ abbohārika</hi>nti idaṃ <pb ed="M" n="0.0282" /> āpattiṃ sandhāya vuttaṃ. Supinagatassa hi pāṇātipātādivasena kiñcāpi akusalacittaṃ pavattati, vatthuvikopanaṃ pana natthīti na sakkā tattha āpattiṃ paññapetuṃ. Iminā kāraṇena taṃ abbohārikaṃ, na abyākatattāti.</p>

<p rend="centre">Abyākatakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">9. Āsevanapaccayakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="903-905"><hi rend="paranum">903-905</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni āsevanapaccayakathā nāma hoti. Tattha yasmā sabbe <pb ed="P" n="0.0198" /> dhammā khaṇikā <pb ed="V" n="0.0281" />, na koci muhuttampi ṭhatvā āsevanapaccayaṃ āsevati nāma. Tasmā natthi kiñci āsevanapaccayatā. Āsevanapaccayatāya uppannaṃ pana na kiñci atthīti yesaṃ laddhi, seyyathāpi tesaññeva; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ suttavaseneva paññāpetuṃ <hi rend="bold">nanu vuttaṃ bhagavatā pāṇātipāto</hi>tiādi ābhataṃ. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.</p>

<p rend="centre">Āsevanapaccayakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="subhead">10. Khaṇikakathāvaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="906-907"><hi rend="paranum">906-907</hi><hi rend="dot">.</hi> Idāni khaṇikakathā nāma hoti. Tattha yasmā sabbasaṅkhatadhammā aniccā, tasmā ekacittakkhaṇikāyeva. Samānāya hi aniccatāya eko lahuṃ bhijjati, eko cirenāti ko ettha niyāmoti yesaṃ laddhi, seyyathāpi pubbaseliyāparaseliyānaṃ; te sandhāya <hi rend="bold">ekacittakkhaṇikā</hi>ti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. <hi rend="bold">Citte mahāpathavī</hi>tiādīsu tesaṃ tathā saṇṭhānaṃ apassanto paṭikkhipati. <hi rend="bold">Cakkhāyatana</hi>ntiādi ‘‘yadi sabbe ekacittakkhaṇikā bhaveyyuṃ, cakkhāyatanādīni cakkhuviññāṇādīhi saddhiṃyeva uppajjitvā nirujjheyyu’’nti codanatthaṃ vuttaṃ. Itaro pana antomātukucchigatassa viññāṇuppattiṃ sandhāya paṭikkhipati <pb ed="M" n="0.0283" />, pavattaṃ sandhāya laddhivasena paṭijānāti. Sesamettha uttānatthamevāti. <hi rend="bold">Tena hi ekacittakkhaṇikā</hi>ti yasmā niccā na honti, tasmā ekacittakkhaṇikāti attano ruciyā kāraṇaṃ vadati. Taṃ avuttasadisamevāti.</p>

<p rend="centre">Khaṇikakathāvaṇṇanā.</p>

<p rend="centre">Bāvīsatimo vaggo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
